پیوند اقلیمی اقیانوس آرام و هند به خاطر گرمایش جهانی در حال مختل شدن است - خیمه نیوز

تأثیرات این پدیده جوی مستقیماً ساکنان خشکی ها را تحت تاثر قرار می دهد، زیرا تغییرات دمای اقیانوس هند معین نماینده اندازه بارندگی و شرایط اقلیمی در منطقه ها پرجمعیت قاره های آسیا، آفریقا و استرالیا است.

تا به حال، دانشمندان با تکیه بر این پیوند باثبات می توانستند شرایط آب وهوا را ماه ها و حتی سال ها قبل پیش بینی نمایند. یافته های تازه پژوهشگران نشان می دهد که این سازوکار تنظیمی طی دهه های اخیر، روند بسیار متفاوتی در پیش گرفته است.

سازوکار گردش واکر و پل جوی میان دو اقیانوس

موتور محرک این تبادل اقلیمی، سامانه عظیمی از جریان هوا موسوم به گردش واکر اقیانوس آرام (Pacific Walker circulation) است که بر فراز پهنه استوایی حرکت می نماید. اختلاف دمای آب در بخش های مختلف اقیانوس، هوای گرم و مرطوب را به لایه های بالایی جو می فرستد و پس از طی مسافت های طولانی، در نقاط دیگر فرود می آورد تا بادهای سطحی شکل بگیرند. در دوره هایی نظیر رویداد ال نینو (El Niño) این چرخه جوی تضعیف می شود و هم زمان دمای کل حوضه اقیانوس هند را دچار نوسان می نماید.

ارتباط تاریخی این دو سامانه آبی نشان می داد که دمای اقیانوس هند همیشه با تحولات اقیانوس آرام هماهنگ پیش می رفت. با افزایش غلظت گازهای گلخانه ای از دهه 1950 میلادی به بعد، اقیانوس هند در هر دهه حدود 0.1 درجه سانتی گراد گرم تر شده است. هم زمان گردش واکر آرام نیز از دهه 1980 میلادی قوت بیشتری گرفت که نتیجه این دو رویداد، معکوس شدن ماهیت پیوند سنتی میان این دو پهنه آبی بزرگ بوده است.

کاوش در تاریخ اقلیم با یاری داده های طبیعی

داده های ثبت شده با ابزارهای مدرن هواشناسی تنها حدود یک قرن قدمت دارند و به تنهایی برای آنالیز تاریخی این پدیده کافی نبودند. گروهی از دانشمندان به سرپرستی دانشگاه کلرادو بولدر برای حل این مسئله، مشاهدات معاصر را با آرشیوهای زیستی و زمین شناختی ترکیب کردند. آن ها با واکاوی 35 هسته مرجانی، سه ثبت از حلقه های رشد درختان و یک نمونه استالاگمیت غاری پیروز شدند الگوهای اقلیمی را از سال 1631 تا 1990 میلادی بازسازی نمایند.

آنالیز این شناسنامه های طبیعی اثبات کرد که در بیشتر طول این چهار قرن، سامانه های اقلیمی آرام و هند رفتاری هم راستا داشته اند. تنها استثنای چشمگیر گذشته به سال های 1810 تا 1850 میلادی بازمی شود؛ دوره ای که فوران های آتشفشانی غول آسا از جمله فوران کوه تامبورا (Mount Tambora) در اندونزی رخ داد. خاکسترهای گوگردی ناشی از فوران ها با بازتاب نور خورشید باعث خنک شدن نامتقارن زمین شدند و پل ارتباطی جوی را به شکل موقت برهم زدند.

تفاوت بحران کنونی با اختلالات آتشفشانی قرن نوزدهم

اختلال اتفاق افتاده در قرن نوزدهم حاصل یک فرآیند طبیعی گذرای خنک نماینده بود، در حالی که ناهنجاری دوران معاصر به خاطر فعالیت های انسانی است. دانشمندان پیوند اقلیمی سال های 1945 تا 2025 میلادی را با دوره های مشابه در شبیه سازی های هزاره اخیر مقایسه کردند و متوجه شدند ناهماهنگی کنونی کاملاً خارج از بازه معمول آماری واقع شده است. یعنی تغییرات اقلیمی ناشی از مصرف سوخت های فسیلی توانسته بر روندهای چندصدساله طبیعت غلبه کند.

از کار افتادن همبستگی میان حوضه های اقیانوسی پیامدهای گسترده ای برای جوامع بشری دارد زیرا مبنای مدل های پیش بینی فصلی بارش نامعتبر می نماید. این دگرگونی برنامه ریزی برای مدیریت منابع آب، الگوهای کشت کشاورزی و پیشگیری از سیل و خشکسالی را در منطقه های نظیر خاورمیانه و آسیای جنوب شرقی بسیار پیچیده خواهد نمود. اکنون کارشناسان هواشناسی باید الگوهای اقلیمی خود را متناسب با این روابط ناشناخته بازنویسی نمایند.

پیامدهای ناهماهنگی اقیانوس ها بر امنیت غذایی و معیشت

شکسته شدن تعادل میان این دو حوزه اقیانوسی تنها یک مفهوم انتزاعی در فیزیک جو نیست، بلکه مستقیماً مزارع برنج و گندم را در پرجمعیت ترین قاره دنیا تهدید می نماید. بادهای موسمی موسوم به مونسون که معیشت صدها میلیون کشاورز به آن ها گره خورده است، بر اساس تفاوت گرمایی میان دریا و خشکی شکل می گیرند. وقتی آب های اقیانوس هند به شکل ناهماهنگ و مستقل از آرام داغ می شوند، زمان بارش های سیل آسا جابه جا شده و چرخه های آبیاری سنتی در کشورهای در حال توسعه به هم می ریزند.

درس هایی از فوران تامبورا و سال بدون تابستان

فوران تاریخی کوه تامبورا در سال 1815 میلادی رویدادی موسوم به سال بدون تابستان را در نیمکره شمالی سبب شد که طی آن سرمای شدید و برف در میانه تابستان مزارع اروپا و آمریکای شمالی را نابود کرد. مقایسه آن رویداد با شرایط فعلی نشان می دهد که سیستم آب وهوایی زمین تا چه حد به تغییرات ناگهانی دما در اقیانوس ها حساس است. تفاوت عمده در این است که اتمسفر در آن موقع ظرف چند سال به حالت تعادل بازگشت، اما بحران گرمایی کنونی رویدادی برگشت پذیر به نظر نمی رسد.

منبع: Nature Communications